Öğrencilerin Finansal Okuryazarlığının Toplumsal Belirleyicileri

Özet

İlkokullarda finansal okuryazarlık eğitimi küresel ölçekte giderek artan bir ilgi görse de, öğrencilerin finansal yeterlilik ve davranışlarının şekillenmesinde sosyal çevredeki matematik dinamiklerinin oynadığı belirleyici rol hâlâ derinlemesine incelenmesi gereken bir alan olmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerini; aile yapısı (kardeş sayısı), alışveriş sıklığı, finansal bilgi kaynakları ve ekonomik farkındalık alışkanlıkları bağlamında analiz etmektir. Betimsel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın örneklemini, Türkiye'de öğrenim gören 9-11 yaş aralığındaki 712 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler; finansal bilgi, finansal sorumluluk, planlama, ihtiyaç farkındalığı, harcama bilinci ve finansal özerklik alt boyutlarını kapsayan, geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde tek yönlü ANOVA ve Scheffe post-hoc testleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, tek çocukların finansal okuryazarlık puanlarının, kardeşi olan akranlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğunu göstermiştir (F = 3.21, p < .05). Dikkat çekici bir diğer bulgu ise, ailenin; okul ve medyayı geride bırakarak öğrenciler için en etkili ve birincil finansal bilgi kaynağı olarak konumlanmasıdır (F = 3.09, p < .05). Literatürdeki deneyimsel öğrenme beklentisinin aksine, ne alışveriş yapma sıklığının ne de ekonomi haberlerini takip etme alışkanlığının finansal okuryazarlık düzeylerini anlamlı düzeyde yordamadığı saptanmıştır (p > .05). Bu durum, öğrencilerin finansal süreçlere aktif birer katılımcıdan ziyade, pasif birer gözlemci olarak maruz kaldıklarına işaret etmektedir. Sonuçlar, erken dönem finansal eğitimde okul temelli müdahalelerin tek başına yeterli olmadığını; aile katılımını merkeze alan ve evdeki finansal sosyalleşme eşitsizliklerini telafi edecek yapılandırılmış hibrit öğretim modellerine ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.